Wat is een stethoscoop?

Een stethoscoop is een instrument waarmee geluiden kunnen worden versterkt. Dit is mogelijk doordat het membraan van een stethoscoop een groter oppervlak kent dan dat van het menselijk trommelvlies. Het traject van het membraan van de stethoscoop tot aan het trommelvlies is luchtdicht. Hierdoor worden trillingen van het membraan direct overgebracht op het trommelvlies van de gebruiker. In de geneeskunde wordt een stethoscoop door artsen gebruikt als diagnostisch instrument bij de beoordeling van onder meer hart en longen. Het woord 'stethoscoop' is afgeleid van het Griekse 'stèthos' wat staat voor (borst) kas. 

Geschiedenis van de stethoscoop

Terug naar top van pagina

De stethoscoop heeft een interessante ontwikkeling doorgemaakt. De belangrijkste stappen tot aan de huidige (electronische) stethoscoop zijn hieronder in chronologische volgorde opgesomd:

De stethoscoop is in 1816 uitgevonden door René Laennec. De door hem gemaakte stethoscoop leek op een toeter en was van hout. Het enkelslangs model van Laennec werd in 1851 voorbij gestreefd door het dubbelslangs stethoscoop van Arthur Leared. Een jaar later, in 1852, perfectioneerde George Cammann het ontwerp van de Leared en maakte het gereed voor commerciële productie. Daarnaast schreef Cammann een heel stuk over de stethoscoop als diagnostisch instrument. 

In de jaren '40 van de 20e eeuw ontwikkelden Sprague en Rappaport een nieuw type stethoscoop. Nieuw aan het door hen gemaakte model was dat aan de ene zijde naar de longen werd geluisterd (het respiratoire systeem) terwijl de andere zijde speciaal geschikt was om naar het hart (het cardiovasculaire systeem) te luisteren. Deze nieuwe stethoscoop vormde al snel de nieuwe standaard. De Sprague-Rappaport werd later door Hewlett-Packard gemaakt. Hewlett-Packard's medische divisie, Agilent Healthcare, werd later overgenomen. Hiermee kwam de Sprague-Rapport in handen van Philips. De medische divisie van Philips, Philips Medical, nam in 2004 afscheid van het model. 

Verschillende kleine aanpassingen volgenden tot begin jaren 1960 toen een professor van Harvard Medical School, Dr. David Littmann, een nieuwe stethoscoop introduceerde die niet alleen lichter was, maar ook betere akoestische prestaties. Later in de jaren '70 introduceerde 3M Littmann een speciaal extra hard kunstof membraan. Aan de rand was het membraan flexibel. Door te drukken op het borststuk kon het deel van het membraan dat in trilling kwam, worden verkleind. Hierdoor kunnen hoge tonen worden gehoord. Wanneer de druk op het borststuk vervolgen weer afneemt, zal het oppervlak van het membraan dat in in trilling komt toenemen. De lage tonen kunnen dan worden gehoord.

Later werd door 3M Littmann nog de slang met een dubbel inwendig lumen ontwikkeld. In deze slang lopen vanaf het borststuk een tweetal, door een septum gescheiden, kanalen die doorlopen in een discrete linker en rechter  oorbeugel. 

Typen stethoscopen

Terug naar top van pagina

Akoestische stethoscopen
Dit type stethoscoop kennen de meeste mensen. Het is de traditionele stethoscoop waarbij het geluid wordt opgevangen met een membraan. Via het borststuk worden de akoestische drukgolven vervolgens overgebracht op het trommelvlies. Het geluid wordt versterkt doordat het membraan een groter oppervlak heeft dan het menselijke trommelvlies. Er zijn stethoscopen die enkelslangs en dubbelslangs zijn uitgevoerd. De dubbelslangs stethoscopen hebben een inwendig dubbel lumen.

Electronische stethoscopen
Een electronische stethoscoop kan de geluiden versterken. Het geluid wordt bij een electronische stethoscoop op verschillende wijzen opgenomen. Het meest simpelste en eenvoudigste kan dit  door een microfoon te plaatsen in het borststuk. Hierbij zal men echter  veel last hebben  van omgevings geluiden. Een andere manier is om het geluid in een electrisch signaal om te zetten met behulp van een piezo-electrisch kristal. Dit kristal staat in contact met het membraan. 

Het gebruik van de stethoscoop

Terug naar top van pagina

Indien u niets of weinig kunt horen: Check allereerst de volgende punten. 

1. Plaats de oorbeugel juist in de oren: De oorbeugel houdt rekening met het verloop van de gehoorgang. De gehoorgang loopt naar voren. Het is dan ook van groot belang dat de stethoscoop met de oorbeugel/ oordopjes naar voren toe wijzend in worden gebracht. De gehoorgang is niet bij iedereen hetzelfde. U kunt de oorbeugel helemaal aanpassen indien deze niet comfortabel zit of u hoort onvoldoende.
2. Oordopjes: Het is belangrijk dat de oordopjes comfortabel prettig aansluiten op uw oren. Dit is met name van belang bij het gebruik van zogenaamde Soft-Sealing oordopjes. Wanneer deze soft-sealing oordopjes namelijk te groot zijn voor de gebruiker, dan kunnen deze het oor afsluiten doordat ze gecomprimeerd raken.
3. Controleer voor obstructies: Wanneer de stethoscoop in de (dokters) jas wordt meegedragen dan kumt het vaak voor dat vuil de oorbeugel verstopt. Met routinematig schoonmaken en onderhouden van de stethoscoop kan dit worden voorkomen.
4. Controleer luchtdiktheid: Voor het goed functioneren van een stethoscoop is het van belang dat het systeem van membraan tot en met oordopjes luchtdicht is. Losse onderdelen in het borststuk kunnen een teken zijn dat het systeem niet meer luhtdicht is. Maar uiteraard kan dit ook het geval zijn wanneer de slang of oordopjes kapot zijn.
5. Is het borststuk naar de juiste zijde gedraaid? Het borststuk van de meeste stethoscopen moeten rond de slang worden geroteerd om te kunnen wisselen tussen membraan en klok (of pediatrisch membraan). Draai het borststuk hiervoor simpelweg totdat er een 'klik' gehoord wordt.

Indien de stethoscoop correct gebruikt wordt, en u hoort nog steeds onvoldoende dan kan het zijn dat de stethoscoop schoongemaakt moet worden. Zie hiervoor de handleiding van de stethoscoop. 

Onderhoud van de stethoscoop

Terug naar top van pagina

• De stethoscoop kan worden gedesinfecteerd door deze in zijn geheel af te nemen met een 70% isopropyl  alcohol oplossing of zeepwater
• Voor een grondige reiniging kunnen de oordopjes van de oorbeugel worden afgehaald. Afhankelijk van het model zal dit mogelijk zijn door te draaien of te trekken (Snap On oordopjes). Indien de oordopjes met schroefdraad zijn bevestigd kunnen deze worden verwijderd door deze linksom los te draaien.
• Stel een stethoscoop niet bloot aan extreme hitte of koude, oplosmiddelen en oliën. De stethoscoop nooit onderdompelen in vloeistoffen of in de autoclaaf stoppen. Indien de stethoscoop moet worden gedesinfecteerd kan deze met een 70% isopropyl alcohol oplossing worden schoongeveegd. 

• Terug naar top van pagina